1473 Sayılı "3083 Sayılı "Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine Dair Tarım Reformu Kanunu hk." Konulu Genelge

3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu 22/Kasım/1984 tarihinde kabul edilerek 1/Aralık/1984 günle 18592 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir.

Sözü edilen kanun hükümlerinin kurumumuza verdiği görevler aşağıda sıra ile açıklanmıştır.

1) Uygulama Alanı ve Tapu ve Kadastro İşlemleri:

Bu kanunun uygulama alanı, ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Karulunun kararı ile belirtilen alanlardır. Bakanlar Kurulunun bu kararı, kamulaştırma ve diğer işlemler bakımından kamu yararı karkarı sayılır ve Resmi Gazetede yayımlanır. (Madde: 3)

Bu duyurudan haberdar olan görevlilerimiz, özel bir duyuru ve direktif beklemeden 3083 sayılı kanunla kendilerine verilen görevi yerine getireceklerdir. Reform örgütü ve resmi kuruluşlar ve özel kişilerce istenilen taşınmaz mallarla ilgili kadastro müdürlüklerinde tahdit ve tesbite ve ait evrakı müsbite ve tapu sicil müdürlüklerinde tapu sicilini incelemelerine ve lüzumlu gördükleri bilgiyi almalarına ve istedikleri her türlü sicil örneğini çıkarıp vermeye yardımcı olacaklardır. Uygulama alanı ilan edilen bölgelerde arazinin Tapu ve Kadastro işlemleri, ilgili kuruluşun talebi üzerine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce öncelikle ve belirlenecek süre içerisinde tamamlanır. (Madde: 16)

2) Temliki Tasarrufların Durdurulması:

Uygulama alanlarında; Bakanlar Kurulu kararının Resmi Gazetede yayımı tarihinden itibaren kamulaştırma, toplulaştırma, arazi değiştirilmesi ve dağıtım işlemlerinin tamamlanması veya tapuya tescili sonuçlandırılıncaya kadar, gerçek kişilerle özel hukuk tüzel kişileri-ne ait arazinin mülkiyet ve zilyetliği devir ve temlik edilemez. Bu araziler ipotek edilemez ve satış vaadine konu olamaz. Ancak bu kısıtlama süresi beş yılı aşamaz. Sulama şebekesi tamamlanıp sulamaya geçinceye kadar da aynı işlemler yapılmaz. Bu kısıtlamada ise süre beş yılı aşmaz. Kısıtlama süresi içerisinde arazisini ve varsa üzerindeki tesisleri satmak isteyen gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerin müracaatları halinde, uygulayıcı kuruluş bu kişilere ait tarım toprağını ve varsa üzerindeki tesisleri altmış gün içinde bu kanun hükümlerine göre kamulaştırır veya yönetmelikle tesbit edilecek esaslar dahilinde bunların başkalarına satışına izin verir.

Yukarıda belirtilen süre içinde bu gibi arazi sadece T.C. Ziraat Bankası, Türkiye Zirai Donatım Kurumu ve Tarım Kredi Kooperatiflerine ipotek edilebilir.

Bu kısıtlama süresi içinde ipoteğin paraya çevrilmesi gerektiğinde bedel bu kanun hükümlerine göre uygulayıcı kuruluş tarafından alacaklıya ödenerek arazisinin hazine mülkiyetine geçirilmesi sağlanır.

Birinci fıkra da belirtilen süreler içinde mahkemeler veya icra iflas daireleri tarafından bu arazi hakkında devir ve temliki gerektiren bir karar verilemez. Miras yoluyla intikaller bu hükmün kapsamı dışındadır. Ayrıca mahkemeler satış suretiyle miras ortaklığının giderilmesine karar veremezler. (Madde: 13)

Görülüyor ki en çok 5 yıl süre ile devir ve temliki yasaklanan uygulama alanındaki arazinin anılan kuruluşlar dışında gerçek ve tüzel kişilere ipotek edinme olanağı tanınmamıştır.

Kanunun 13 ncü maddesi ile getirilen belirli süreli kısıtlama kadastro müdürlük ve şefliklerince de dikkate alınacak ve kısıtlama süresi içerisinde harici edinme ve zilyedliği devir alma nedenine dayalı olarak tarım arazisinin tesbiti yapılmıyacaktır.

3) Uygulama Alanlarında İlgili Kuruluşun Tasarrufuna Geçecek Arazi:

a) Devletin hüküm ve tasarrufu veya özel mülkiyetinde olup kamu hizmetlerinde kullanılmak üzere tahsis edilmemiş arazi uygulama kararının Resmi Gazetede yayımı ile;

b) Gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunan arazi ve diğer taşınmaz mallar kamulaştırma ile uygulayıcı kuruluşun tasarrufuna geçer. (Madde 4)

4) Toplulaştırma:

Bu kanunda belirtilen amaçları gerçekleştirmek üzere uygulama alanlarında ilgili kuruluşca isteğe bağlı veya maliklerin muvafakatı aranmaksızın arazi toplulaştırılması yapılabilir.

İsteğe bağlı olanlara öncelik vermek kaydıyla arazi toplulaştırmasını teşvik için ilgili kuruluşca arazi genişletmek ve kredi imkanlarından daha fazla faydalandırmak gibi destekleyici tedbirler alınabilir.

Toplulaştırma sonunda dağıtılan veya sahibine bırakılan tarım arazisi malikleri adına geriye kalan arazi ise hazine adına Toprak ve Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün talebi ile tapuya tescil edilir. Malikleri adına tescil edilen arazi bu kanun hükümleri dışında o bölge için tesbit edilen dağıtım normundan daha küçük parçalara rızaen veya hükmen taksim edilemez ve ifraz işlemlerine konu olamaz. Bu husus tapu siciline şerh edilir.

Toplulaştırma esas ve usulleri ile toprağın derecelendirilmesinin nasıl yapılacağı yönetmelikte belirtilir. (Madde: 6) Bu itibarla Tapu Sicil Tüzüğünün 88 nci maddesi gereğince takyit kamu hukukundan doğduğundan, tapu kütüğünün beyanlar hanesine (bölge için belirlenen normdan daha küçük parçalara ayrılamaz, rızaen ve hükmen taksim edilemez) şeklinde belirtme yapılmalıdır.

5) Dağıtılan Topraklar Õzerinde Tasarruf Tahdidi:

Bu kanuna göre dağıtılan topraklar bölünmez. Miras hükümleri dışında başkalarına devredilemez. Ancak dağıtılan çiftçilerle mirasçıları tarafından işletilebilir. Bu arazi kamu yararı dışında hiç bir aynı hakla kayıtlanamaz, haczedilemez satış vaadine konu edilemez ve kiraya verilemez. Ancak sahibine bırakılan topraklar, o bölge için tesbit edilen dağıtım normundan daha küçük parçalara hükmen veya rızaen bölünmemek suretiyle devir ve temlik edilebilir. Bu husus tapu siciline şerh edilir.

Çiftçilikten herhangi bir sebeple vazgeçmek isteyenlerin iktisap ettiği tarım toprakları ve varsa üzerindeki taşınmaz mallar, Toprak ve Tarım Reformu Genel Müdürlüğüne iade edilebilir. (Madde: 11)

Bu kanun uyarınca dağıtılan taşınmaz malların tapu kütüklerinin şerhler hanesine (3083) sayılı kanunun 11 nci maddesine göre takyitlidir) şeklinde şerh verilmelidir.

Uygulama bölgesinde:

a) Türk Ceza Kanunun ikinci kitabının birinci babında yazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etme suçundan mahkum olanlar.

b) Türk Ceza Kanununun 312 nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı halkı sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etme suçlarından mahkum olanlar.

c) Türk Ceza Kanununun 536 ncı maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı eylemlerle aynı kanunun 537 ncı maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fakralarında yazılı eylemleri siyasi ve ideolojik amaçlarla işlemekten mahkum olanlar.

Bu kanuna göre toprak dağıtımından istifade edemez ve bunlara toprak verilemez.

Toprak verilenler kendilerine toprak verildikten sonra, birinci fıkrada tespit edilen suçlardan herhangi birinden mahkum olmaları halinde verilen toprak geri alınır ve tapu kaydı ilgili kuruluşun talebi ile mahalli tapu sicil müdürlüğü tarafından hiç bir hükme hacet kalmadan hazine adına düzeltilir. (Madde: 24)

6) Dağıtılan ve Sahibine Bırakılan Topraklarda Mirascıların tasarrufu:

Mirasçıların, mirasını açılmasından itibaren altı ay içinde kendi aralarında aile ortaklığı şeklinde işletmedikleri veya rızaen kendi aralarında devir ve temlik işlemlerini yapamadıkları hallerde, dağıtılan toprak ve mevcutsa işletmeyle ilgili taşınmaz malların bedeli, bu kanun hükümlerine göre ödenmek kaydıyla uygulayıcı kuruluş tarafından geri alınır. Uygulayıcı kuruluş, geri alınan işletmeyi öncelikle mirasçılara veya topraksız veya az topraklı çiftçilerden birine tahsis edilebilir. Uygulama bölgelerinde kendilerine tarım toprağı bırakılanların ölümü halinde bırakılan tarım toprağı o bölge için tesbit edilen dağıtım normundan az olmamak üzere ve işletmeye ait yapı ve tesisler ile araç ve gereçler, genel hükümlere göre mirasçıların arasında taksim ve ifraz edilerek miras ortaklığına son verilebilir.

Taksim ve ifraz sonucu yeni işletmelerdeki toprak büyüklüğünün bölgedeki toprak normu altına düşmesi halinde, bu maddenin birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanır. (Madde: 12)

7) Çayır, Mer'a ve Benzeri Arazilerin Tesbit ve Tahsisi:

Uygulama bölgelerinde köy ve bölge halkının mevcut hayvan varlığı ihtiyacı için müştereken kullanmaları amacıyla tasarrufuna geçmiş tarım arazisinden arazi kullanma kabiliyeti ile iklim özellikleri ve tarım arazisi üzerindeki bitki örtüsü dikkate alınarak uygun görülenleri, bu kanun ve bu kanuna göre çıkarılacak yönetmelik hükümlerine göre mer'a, yaylak, kışlak, çayır ve benzeri arazi olarak tesbit ve tahsis etmeye, tahsisli olanların tahsis amacını değiştirmeye veya yenilemeye Toprak ve Tarım Reformu Genel Müdürlüğü yetkilidir. (Madde: 15)

8) Yabancı Uyruklulara Ait Arazi:

Yabancı uyruklulara ait taşınmaz malların kamulaştırılmasına Bakanlar Kurulunca karar verilir. Kamulaştırmaya karar verilirse bedelinin tesbiti ve ödenmesi mütekabiliyet esaslarına göre yapılır. (Madde : 18)

9) Arazinin Tarım Dışı Amaçlarla Kullanılması:

Uygulama alanlarında bulunan tarım arazisi, zorunlu sebepler olmadıkça tarım dışı amaçlarda kullanılmaz. Ancak zorunlu hallerde, uygulama alanlarındaki arazi ilgililerin müracaatı üzerine Toprak ve Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün izni ile tarım dışı amaçlarda kullanılabilir. (Madde: 19)

Uygulama alanı dışında kalan yerlerde cins tashihi taleplerinin aşağıdaki şekilde karşılanması gerekir.

a) Tarım arazisi nitelikli taşınmazın bina olarak cinsinin tashih edilmesi talep edildiğinde, vergi dairesine bina olarak beyan verilmiş olması aranıldıktan sonra işlem yapılmalıdır.

b) Tarım arazisinin, arsaya dönüştürülmesi istenildiğinde,

Cins tashinine konu taşınmazın, kesinleşen veya uygulamasına geçilen genel yada yerel imar planı ile yahut 1306 sayılı yasaya istinaden düzenlenen iskân projesindeki iş yahut konut yeri olarak yerleşim alanı seçilmiş olduğunun tevsik edilmesi halinde talebin karşılanması gerekir.

10) Kaldırılan ve Uygulanmıyacak Hükümler:

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren;

a) Bu kanunun kaldırılan ve uygulanmıyacak hükümlerine ilişkin 26/a maddesi ile 1617 sayılı Toprak ve Tarım Reformu Ön Tedbirler Kanunun 766 sayılı Tapulama Kanununun 33 ncü maddesini değiştiren 20 nci maddesi hariç diğer maddeleri yürürlükten kaldırılmış bulunduğundan 4753 ve 4486 sayılı kanunlarla edinilmiş olan taşınmaz mallarla ilgili devir ve temlik talepleri, üzerindeki takyit müddeti dolmuş ve borcun tamamı ödenmiş ise takyit şerhleri terkin edilmek suretiyle yerine getirilmelidir.

Ayrıca 26/Temmuz/1972 tarih 1617 sayılı kanunun 6 ncı maddesi gereğince, devir ve temlik hakkının sınırlandırılmasına, 7 nci maddesi gereğince ifraz ve taksim hakkının kısıtlanmasına ilişkin olarak "Mülkiyet intikalinin Toprak ve Tarım Reformunun uygulanması açısından, geçersiz sayılacağı" şeklinde tapu kütük sahifesinin beyanlar hanesine yeni şerhler verilmemeli ve daha önce şerh verilmiş olanlarının bu taşınmaz mallarla ilgili her türlü talep ve işlem sırasında terkin işlemi resen yapılmalıdır.

b) Anılan kanunun geçici 3 ncü maddesi ile de "Uygulama Alanları dışında 1617 sayılı Toprak ve Tarım Reformu Ön Tedbirler Kanununun 8 nci maddesiyle mülga 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ve 4486 sayılı Teknik Ziraat ve Bahcıvanlık Okulları hakkındaki kanun hükümlerine göre tevzi edilen ve bilahare başkalarına devredilmiş bulunan gayrimenkullerin satışının iptaline ilişkin olarak açılmış davalar her ne safhada olursa olsun düşer" hükmü karşısında, yasalara aykırı olarak devir ve temlike konu edilmesi nedeniyle açılan veya müdahil olunan davaların mahkemece düşürtülmesi sağlanmalıdır. (Madde: 26)

Mülga 1757 sayılı Toprak ve Tarım Reformu Kanununa göre kamulaştırılan veya tapulama yolu ile intikal eden hisseli arazinin taksim ve ifrazı, bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde ilgili kuruluşun hazırlayacağı taksim ve ifraz plânları doğrultusunda ve talebi üzerine herhangi bir muvafakat aranmaksızın, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün mahalli teşkilatı tarafından yapılır. (Geçici Madde: 2)

Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlükleri aracılığı ile yapılan 9/Kasım/1973 gün, 4-1-11-60/7913 - 7919

11/Kasım/1978 gün, 4-1-1-7/3007-3013
21/Mayıs/1978 gün, 4-1-1-7/3280-3286

23/Mart/1981 gün, 4-3-2-27/1473-1484 sayılı genelgeler ile 26/Temmuz/1972 gün ve 4-1-1-7/1421 sayılı genelgenin 1617 sayılı Toprak ve Tarım Reformu Ön Tedbirler Kanununun 20 nci maddesi ile ilgili kısmı hariç yürürlükten kaldırılmıştır.

Bilgilerinizi ve bildiriş uyarınca işlem yapılmasını rica ederim.

Halim Çorbalı
Genel Müdür

Mevzuat Türü: 
Sayısı: 
1473
Kabul Tarihi: 
8 Ocak 1985
Yürürlük Durumu: